vun Behrend Böckmann

"Dei Bang vör 'n Dod is leger as dei Dod sülben" heit dat in'n Lüdschnack, un "Mål nich den Düwel an dei Wand" ward secht, wenn einen schwånt, dat wat Leget up einen taukümmt. Man dei grote franzöös'sche Denker Jean Paul Sartre höllt dorgägen un meent, dat dei Minsch nich gliek Schiss inne Büx hemm' möt, wenn em dei Schauh mål drücken deit, dormit måkt hei sik dat Läben ierst recht unkomodig. (Up Hoch: Ein großer Teil der Sorgen besteht aus unbegründeter Furcht.)

Wür as Klimawannel, Klimanotstand, Klimareddung, Klimakrise, Klimaschutz, Klimakollaps, Klimaschock, Klimakiller späuken wägen dei "Apokalypse", den Weltünnergang, inne Köpp rümmer. Väle holl'n dorgägen, dat all ümmer 'n Klimawannel geef, dat Bang nich nödig is, un måken dat an't Bispill Grönland ut. Dörch Funn kann 'n nåwiesen, dat dor dei Saqqaq, Afkömmlings vonne Ewenken, Tschukschen, Burjaten un Jakuten, twüschen 2500 un 850 vör J.C. läwten, dor Grönland tau disse Tiet wirklich 'n "gräunet Land" wier. Denn wür dat kolt, dei Saqqaq verleeten dat Land un dei Dorset as Afkömmlings vonne Inuits in't hütig Kanada, dei mit Küll noch bäder ümgåhn künnen, siedelten von Niegen un höllen dat bet 50 vör J.C. ut. As't noch köller wür, sünd's denn ok uträten, un bummelig dusend Johr leet sik kein Minsch up Grönland seihn. Ierst as dat wedder warmer wür — dei Wädermåker näumen disse Tiet dat "Middelöller-Klimaoptimum" —, ward Grönland von Niegen besiedelt, denn üm 982/83 nå J.C. låten sik dei Wikinger Erik dei Rode (950-1003) un sien Lüd in'n gräunen Süden von Grönland dål un hålen ümmer mihr Islänner nå Grönland.

Siet 1972 wohrschuugt dei Wätenschapler vun'n "Club of Rome" in ehr Bauk "Dei Grenzen vun't Wassdom" vör minschenmåkte ökolog'sche Schäden, ok vör Klimaverännern — siet ein half Johrhunnert also sünd Wätenschaplers an't Forschen un Räknen, un ehr Beräknen warden mit dei Tied jümmer bäter. Klor hett dat jümmer Klimawannel gäven, man dat Tempo von dei Verännern is nich natürlich, dat lett sik nau nåwiesen. Düsse Klimaveränndern is minschenmåkt. — Dat gifft œwer ok Minschen, dei dorvon utgåhn, dat dei Wessel von Warm- un Kolttieden blot mit dei Sünneninstråhlung un den Vulkanismus in't Ierdbinnelste tau daun hett, un glöben, dat wi man blot 'n ganz lütt bäten för den Klimawannel taustännig sünd. Noch anner Minschen hollen dat mit den franzöös'schen Apteiker un Späukenkieker Nostradamus (1503-1566), dei taun Bispill för 2019 vörut säd, dat dat Œwerflootungen un Ierdbäben gäben ward, dat Rägen utblifft un Winn bannig stark pusten warden un dat dei Drüdde Weltkrieg mit 'n Duer von 27 Johr sienen Anfang nimmt. (Na wenn dei 27 Johr duert, is dat tauminnst kein Nuklearkrieg, denn dei wier in 20 Minuten vörbi un denn Tschüß, Minschheit…) Un noch ganz anner seggen, dat wi ja nich weiten, woans dat Wäder öltlings wier, denn dat gifft ja ierst siet 1781 Upteiknungen von't Wäder un ob dat an un up 'n Nuurdpol vör den Besäuk von Amundsen (1872-1928) un Nansen (1861-1930) mål warmer un mål köller wier, dat weit ok kein Minsch. Un denn stråhlte mit eins Greta Thunberg ut Schweden as Klimaaktivistin orrer Klimaikone an'n Klimahäben, un miteins wier dei Klimawannel för all Lüd dat Thema Nummer 1.

Doch üm'e Klimaaktivisten is't still worden. Üm'e Gräunen ok. Anner Saken sünd anschienens wichtiger för dei Minschen so as för dei Regiern in'e Welt: Ein grot Rattenrennen hett insett, dei Welt mit ehre letzten Ressourcen ward opdeilt, un dor mœten s' all as Ierste mit bisien, un wenn morgen dei Welt ünnergeiht. Dei Staaten willn alle ein möglichst grotes Stück vun den Kauken Ierd, dorför mutt'n rüsten, dei Klimaschuul kann täuven. Un bi dei Minschen mœten dei Armen einfach blot överleven un dei Rieken hemm kein anner Sorg, as dat sei möglichst noch rieker sünd, wenn sei starven.

Un wi hemm' ja ok mål wedder Winter: Schnei un Küll, ok wenn noch nich so as in'n Winter 42/43 in'n Kätel von Stalingrad orrer in'n Schneiwinter 79/80 up Rügen. Doch dat Wäder verklort uns Minschen, dat 'n Klimawannel uns Ierdgeschicht eigen is. Disse Winter höllt sik an dei olle Buernrägel för'n 8. Hartung (Januar), den Gedenkdach för den Hilligen Severin von Noricum (420-482): "Wenn dat Severin geföllt, bringt hei mit dei grote Küll". Schnei un Küll sünd kåmen; ward ok 'n niege Weltordnung kåmen, dei Nostradamus för 2026 wohrschucht? Wi warden't seihn!

In Grönland fohrn sei Hunnsleden!